Davranışlar yaşa göre ne kadar değişir?

Benim oğlum 2 yaşındayken her şeye “hayır” deyip yerlere yatıyordu, 3’e gelince aynı inadı bu sefer pazarlıkla göstermeye başladı 😅 4 yaş civarında duygularını kelimeyle anlatabildiği için öfke patlamaları belirgin azaldı, ama bu kez “kuralları test etme” başladı. Bizde yaşa göre davranışın şekli çok değişti; aynı ihtiyaç başka bir yolla dışa vuruluyor gibi. Rutini koruyup az konuşup net kalınca dönemler daha kolay geçiyordu.

Ben biraz “anneanne usulü sakin” bir anneyim diyeyim 🙂 Benim kızım 18-24 ay arası her şeye dokunup sınır test ederdi, 2,5 yaş civarı aynı şeyler bu kez “ben yapacağım” diye ısrar ve kontrol isteğine döndü. 4 yaşa yaklaşınca duygularını daha çok kelimeyle anlatmaya başladı, kriz sayısı azaldı ama bu sefer alınganlık ve “beni kimse sevmiyor” gibi cümleler geldi. Bizde yaş büyüdükçe davranışın şekli değişti; temel duygu aynı kaldı, ifade etme yolu olgunlaştı.

Benim oğlumda 4-5 yaş arası “duygu patlaması” daha belirgindi; küçükken ağlayıp geçerken bu dönemde kırgınlığını cümleyle anlatmaya başladı ama bazen yine kontrolü kaçırıyordu. 6’ya doğru rutin ve kurallar oturunca daha öngörülebilir oldu, özellikle uykusunu alınca bambaşka bir çocuk gibi. Bizde yaş büyüdükçe davranış tamamen kaybolmaktan çok şekil değiştiriyor; aynı ihtiyaç, farklı ifade. Doktorumuz da “gelişim sıçramalarında geri gidiyor gibi görünmesi normal olabilir” demişti.

Benim iki çocuğumda da yaş büyüdükçe davranışın şekli değişti ama “aynı ihtiyaç” alttan hep durdu gibi oldu. 1-2 yaşta daha çok bedenle tepki veriyorlardı (itmek, çığlık), 5-6’ya doğru kelimeler ve rol yapma devreye girdi; mesela kızım sinirlenince “beni sevmiyorsun” gibi büyük cümleler kurmaya başladı. Bizde 7 yaş civarı ise daha çok içine atma ve küsmeyle geldi, o yüzden duygusunu adlandırmasına yardım etmek baya işe yaradı. Doktorumuz “davranıştan önce ihtiyaca bakın: yorgunluk, açlık, ilgi” demişti, gerçekten çoğu kriz oradan çıkıyordu.

Benim kızımda en bariz değişim 6-7 yaşta oldu; küçükken “istemiyorum” diye ağlarken okul başlayınca aynı duyguyu içine atıp surat asarak göstermeye başladı. Sonra 8-9 gibi “adalet” takıntısı çıktı, haksızlık gördüğünde çok yükseliyordu ama konuşarak toparlamak daha kolaylaştı. Bizde işe yarayan şey, davranışı yaşla birlikte yeniden okumak oldu: kavga gibi görünen şey bazen yorgunluk ya da kontrol ihtiyacı çıkabiliyor 🙂

Benim oğlumda en net değişim 8-9 yaşta geldi; küçükken kızınca bağırıp çağırırken bu yaşlarda daha çok içe kapanıp “hiçbir şey yok” moduna geçti. Doktorumuz “davranış azalıyor sanmayın, ifade şekli değişiyor” demişti; biz de duyguyu isimlendirmeyi öğrenince ev daha az gerildi. Bir de 10 yaşa yaklaşınca arkadaş etkisi arttı, aynı konuda anneden değil arkadaşından duyunca daha kolay yumuşadı.