Duygularını ifade edemeyen çocuk

Benim oğlum da bir dönem duygusunu söylemek yerine hemen içine kapanıyordu. Evde “duygu kartları” gibi basit şeyler kullandık; resimlerden seçip “şu an buna benziyor” demesi daha kolay oldu. Bir de ben kendi duygumu yüksek sesle anlatınca (“Şu an yoruldum, biraz sessizlik istiyorum”) o da yavaş yavaş kelime bulmaya başladı. Bizde en çok işe yarayan şey, o anlatmasa bile “kızgın görünüyorsun” diye etiketleyip baskı yapmadan yanında durmak oldu 🙂

Benim kızım 4 yaş civarı sinirlenince konuşmak yerine hep “bilmiyorum” deyip ağlıyordu. Biz “ben dili”ni evde çok modelledik: “Ben şimdi yoruldum, biraz sessizlik istiyorum” gibi; o da zamanla aynı kalıbı kullanmaya başladı. Bir de oyun hamuruyla “öfke topu” yapıp sıkmasına izin verince, önce bedeni rahatlıyor sonra iki kelime de olsa anlatabiliyordu 😊 Doktorumuz da “önce sakinleşme, sonra konuşma” sırasını hatırlatmıştı.

Benim oğlum 5 yaşındayken duygusunu söyleyemeyince ya vurup kaçıyor ya da tamamen susuyordu. Biz “hikâye tamamlama” oynadık: Bir oyuncak ayıyı konuşturup “Ayı bugün okulda böyle olunca içi nasıl oldu?” diye anlatınca kendi duygusunu ayının üstünden söylemesi kolaylaştı. Bir de akşamları “günün üç anı” yaptık; iyi-garip-zor diye üç küçük an seçip sadece kısa cümlelerle konuşmak bile zamanla kelime dağarcığını açtı 🙂

Benim kızım 6 yaşına doğru duygusunu söyleyemeyince vücudu üzerinden anlatıyordu; karnım ağrıyor, boğazım düğümlendi gibi. Biz bunu fırsat bilip “Bedenin böyle diyorsa belki endişe/kızgınlık vardır” diye isimlendirdik, sonra birlikte resim çizdik: “İçindeki duygu hangi renkte, nerende?” Zamanla çizerek başlayıp iki kelimeye döktü, özellikle uyku öncesi sakin zamanda daha rahat açılıyordu 🙂 Doktorumuz da “anında konuşturmak yerine duyguyu yansıtıp alan açın” demişti, gerçekten işe yaradı.

Benim küçük oğlan 3,5 yaşındayken duyguyu isimlendiremeyince ortalığı dağıtıp sonra pişman oluyordu. Biz “termometre” yaptık; 1-5 arası sinir/üzgünlük derecesini parmağıyla gösteriyor, kelime bulamadığında bile seviyeyi anlatabiliyordu. Bir de akşam yatmadan “günün en zor anı / en güzel anı” diye minicik rutin yaptık, zamanla “kıskandım”, “utanmıştım” gibi kelimeler kendiliğinden geldi 🙂

Benim kızım 5 yaşındayken duygusunu söyleyemediğinde hep “olmuyor işte” diye inatlaşıyordu. Biz akşamları 5 dakikalık “günün filmi” yaptık; baştan sona günü anlattırıp ben de araya “burada içinden ne geçti?” demeden sadece “ben olsam kalbim sıkışırdı” gibi kendi hissimi koyuyordum. Bir süre sonra o da “içim daraldı” gibi cümleleri kendiliğinden kullanmaya başladı. Bir de çizim çok işe yaradı; konuşamadığında “duygunun rengi ne?” deyip boya seçiyordu 🙂