İnatçı çocukla iletişim kurmak zor mu?

Benim oğlum da tam “hayır” dönemini uzun yaşadı; ne kadar üstelediysem o kadar kilitlendi. Bizde en işe yarayan şey seçenek sunmak oldu: “Kırmızı tişört mü mavi mi?” deyince kontrol duygusu geliyor, kavga azalıyor. Bir de önce duygusunu kabul edince (“İstememen normal, zor geliyor”) daha çabuk yumuşuyordu, sonra sınırı net koyuyordum. Bağırınca ben de kaybediyordum, sakin kalabildiğim günlerde ev daha huzurluydu 🙂

Benim kızım 3 yaş civarı tam bir “inat düellosu”na giriyordu; ne kadar konuşursam o kadar yükseliyordu. Bizde işe yarayan şey önce duygusunu adlandırmak oldu: “Şu an çok kızdın, istemiyorsun” deyip kısa bir mola verince yumuşuyordu. Sonra sınırı net ama sakin koyuyordum; uzun açıklama yerine tek cümle + tutarlılık daha etkili oldu. Bir de gün içinde küçük sorumluluklar verince (peçete dağıtmak gibi) kontrol ihtiyacı azaldı 🙂

Ben “inat” dediğimiz şeyin çoğu zaman kontrol ihtiyacı olduğunu fark edince biraz rahatladım. Bizde işe yarayan, kuralı az ve net tutup aynı tonda tekrarlamak oldu; tartışmaya girince uzuyordu. Bir de ben sakinleşmek için “mola” verip mutfağa su içmeye gidince ortam yumuşuyordu, sonra tekrar konuşabiliyorduk 🙂

Benim oğlum 4 yaşında inada saplanınca konuşmak hiç işlemiyordu, ben de önce kendime “şu an kriz anı, öğretme zamanı değil” diye hatırlatıyordum. Bizde en çok “önceden haber verme” işe yaradı: Parktan çıkmadan 5 dk kala, sonra 2 dk kala hatırlatınca o kopuş daha yumuşak oldu. Bir de güç savaşına girmemek için kısa cümle + fiziksel yakınlık (çömelip göz hizası, omzuna hafif dokunma) gerçekten ortamı sakinleştiriyordu 🙂

Ben kendimi “inatlaşma oyunu”na çekmemeye çalışınca çok rahatladım; kızım tutturduğunda aynı cümleyi uzatmadan tekrar edip susuyordum. Sesim yükselirse o da yükseliyordu, o yüzden nefes alıp biraz fiziksel temas (sarılmak değil, yanında durmak gibi) iyi geliyordu. Sonra sakinleşince “önce X, sonra Y” şeklinde küçücük bir plan yapıyorduk; neyin ne zaman olacağını bilince direnç azaldı. Bir de gün içinde uykusuzluk ve açlık varsa bizde inat ikiye katlanıyordu 🙂

Benim oğlum 5 yaşında “inat” moduna girince en çok işe yarayan şey, önce bedeni sakinleştirmek oldu; hemen konuşmaya yüklenince daha da kilitleniyordu. Doktorumuz “düzenleme” için küçük rutinler önerdi: su içmek, kucağa almak istemiyorsa yanına çömelip 10’a kadar beraber saymak gibi. Bir de gün içinde küçük kararları ona bırakınca (hangi bardağı kullanacağı gibi) büyük konularda daha az tutturmaya başladı. Sınırı koyarken “anlıyorum, istiyorsun ama bu olmayacak” diye kısa tutup sonra dikkatini başka şeye kaydırmak bizde gerilimi baya düşürdü 🙂