İşaret ederek anlatan çocuk konuşur mu?

Benim oğlum 18-20 ay arası neredeyse her şeyi parmağıyla gösterip “ıh ıh” diye anlatıyordu, açıkçası ben de endişelenmiştim. Sonra doktorumuz “işaret etmesi iyi bir şey, iletişim kuruyor” demişti; biz de her işaret ettiğinde kelimeyi net söyleyip “su istiyorsun” gibi cümleyle tamamladık. 2 yaşa doğru kelimeler birikmeye başladı, 2,5 gibi de kısa cümlelere geçti. Bizde işaret etmek konuşmaya geçişin basamağı gibiydi 🙂

Benim kızım da bir dönem sürekli işaret edip “ıı” diye mırıldanıyordu, sanki konuşmaya gerek duymuyordu çünkü biz hemen anlayıp veriyorduk. Ben o sıralar biraz “bekleme” yaptım; istediğini vermeden önce iki kelimeyle model oldum (“su ister misin?”, “top nerede?”) ve göz kontağı kurup cümleyi tamamlaması için küçük fırsatlar bıraktım. Birkaç hafta içinde işaretin yanına hece eklemeye başladı, sonra kelimeler geldi; bizde işaret etme konuşmanın önünü kesmedi, tam tersine iletişim kurabildiği için daha rahatladı 🙂

Benim ikinci oğlum da uzun süre işaret + bakışla her şeyi hallediyordu, kelime çıkarmaya pek hevesi yok gibiydi. Biz evde “İstediğin su mu, su de” diye yavaşça model olup, işaret ettiğini vermeden önce bir kelimeye fırsat tanıyınca ufak ufak sesler kelimeye döndü. Bir de kitap okurken resimleri tek tek “bu ne” baskısı yapmadan adlandırmak çok işe yaramıştı. Sonradan birden açıldı, meğer anlatmak için işaret onun pratik yoluymuş 🙂

Benim büyük oğlan da 2 yaşına yaklaşana kadar işaret + “eee” ile idare etti, biz de çoğu zaman hemen çözdük diye kelimeye yüklenmedi. Sonra ben evde “Sen söyle, ben anladım ama bekliyorum” deyip birkaç saniye durmaya başladım, bir de işaret ettiği şeyi kısa kısa modelledim: “Top”, “Aç”, “Gel” gibi. Bir anda değil ama yavaş yavaş önce tek kelimeler, sonra iki kelime birleşmeye başladı; işaret etmesi aslında iletişimin var olduğunu gösteriyordu 🙂

Benim kızım 19-22 ay arası tam “işaret dili” dönemindeydi; markette bile parmağıyla seçip gözümün içine bakıyordu. Biz o süreçte hemen vermek yerine “Bardak mı istiyorsun, bardak” diye kısa kısa modelledik, bir de isteğini söyleyince minik bir bekleme süresi koyduk. Bir anda değil ama önce hece hece, sonra tek kelime çıkmaya başladı; işaret etmesi aslında iletişim kurmak istediğini gösteriyordu. Bizde şarkılar ve resimli kitaplarda aynı kelimeyi tekrar etmek de çok işe yaramıştı 😊

Benim yeğenim de 20 ay civarı sürekli işaretle anlatıyordu, ama biz “gösterdiğini söyle” diye baskı yapmayınca daha rahat açıldı. Evde her işaret ettiğinde ben cümle kurup model oluyordum: “Top istiyorsun, al top” gibi; zamanla tek kelime çıkıp cümleye döndü. Dil terapisti olan bir arkadaşım işaretin çoğu çocukta “iletişim kurma isteği var” göstergesi olduğunu söylemişti, bu beni çok rahatlatmıştı 🙂