Kelime söylüyor ama cümle kurmuyor, normal mi?

Benim oğlum da uzun süre tek tek kelimelerle idare etti; “su”, “anne”, “dışarı” diyordu ama cümle yoktu. Bizimkinde dönüm noktası, ben onun söylediği kelimeyi hemen iki kelimeye genişletince geldi: “su” deyince “su ver”, “top” deyince “top at” gibi. Doktorumuz her çocuğun dilinin kendi temposu olduğunu, önemli olanın iletişim kurma isteği ve zamanla yeni kelime eklemesi olduğunu söylemişti. Bizde de bir anda açıldı, sanki biriktirip biriktirip sonra konuştu 🙂

Benim kızım da bir dönem kelimeleri tek tek söylüyordu, “mama”, “top”, “gel” gibi; cümle kurma kısmı sanki bir anda açıldı. Biz evde onun kelimesini cümleye tamamlayıp doğalca model olmuştuk: “Top” deyince “Evet, topu atıyoruz” gibi, ama zorlamadan. Doktorumuz “her çocuğun dili farklı hızda toparlanır, önemli olan iletişim kurma isteği” demişti; göz teması, işaret etme, isteğini anlatma varsa içim daha rahat etmişti 😊

Benim küçük olan da bir ara sadece “araba”, “kedi”, “düştü” gibi tek tek kelimelerle gidiyordu, cümle kurması epey sonra geldi. Bizde işe yarayan şey, onun dediğini iki kelimeye tamamlamak oldu: “araba” deyince “araba geldi” gibi; zamanla kendisi de eklemeye başladı. Doktorumuz “kelime sayısı artıyorsa ve iletişim kuruyorsa genelde süreç kişiden kişiye değişir” demişti. Bir de ekran süresini azaltınca daha çok karşılıklı konuşmaya döndü 🙂

Benim oğlum da kelimeleri biliyordu ama iki kelimeyi birleştirmeye pek yanaşmıyordu; sanki “minimum efor” modundaydı 🙂 Ben o tek kelime söylediğinde hemen modelleyip “su istiyorum”, “anne gel” diye kısa cümle halinde tekrar ediyordum, zamanla o da kopyalamaya başladı. Doktorumuz “anlıyor mu, göz teması ve işaret etme var mı” gibi şeylere bakın demişti; bunlar yerindeyse genelde süreç daha rahat ilerliyor. Bizde cümleler bir anda değil, önce iki kelimelik küçük birleşmelerle geldi.

Bizde de benzerdi; oğlum kelimeyi söylüyordu ama iki kelimeyi bir araya getirmeyi “zahmet” görüyordu sanki. Ben biraz oyun içinde rol yapmaya başladım: “Ayı uyudu”, “baba geldi”, “top kaçtı” gibi minicik kalıpları hep aynı şekilde tekrarladım, o da bir süre sonra aynısını kopyalamaya başladı. Doktorumuz “anlıyor olması ve iletişime niyeti olması önemli, cümle kısmı bazı çocukta geç açılabiliyor” demişti. Bizde baskı yapmayınca daha rahat aktı 🙂

Benim kızım 2 yaş civarı baya kelime biliyordu ama cümle yerine “su”, “baba”, “park” diye etiket gibi kullanıyordu. Bizde faydasını gördüğüm şey, onun tek kelimesini hemen iki kelimeye genişletmek oldu: “su” deyince “su ver”, “park” deyince “parka gidelim” diye ben modelledim. Doktorumuz da “önce kelime haznesi doluyor, sonra birleştirme geliyor” demişti; bizde gerçekten bir sabah “anne gel buraya” diye pat diye başladı 🙂