Ne zaman acile gitmeliyim? (Yeni doğan için)

Benim oğlum yenidoğanken ebe-hemşire bize “genel durumu bozuluyorsa beklemeyin” demişti; özellikle emmeyi belirgin azaltma, sürekli uyandırılamayacak kadar halsizlik, morarma/dudakta renk değişimi gibi şeylerde hiç oyalanmadık. Ateş, nefes alıp verirken inleme-çekilme, çok hızlı soluma ya da arka arkaya kusup hiç tutamama bizde de “hemen değerlendirsinler” kriteriydi. Bir de bıngıldakta belirgin çökme, ıslak bezin bariz azalması ve sarılığın göz akından aşağı yayılması görünce aynı gün kontrol ettirmiştik. İçgüdüsel olarak “bu bebek benim bildiğim gibi değil” hissi gelince de gece-gündüz fark etmeden acile gitmek içimi rahatlatmıştı 🙂

Benim kızım yenidoğanken doktorumuz “içgüdün alarm veriyorsa erteleme” diye tembihlemişti; özellikle morarma/dudaklarda solukluk, nefes alırken inleme-çekilme gibi zorlanma görünce hiç beklemedik. 38 derece ve üzeri ateş, çok sık fışkırır tarzda kusma ya da bezinin belirgin azalması (uzun saatler kuru kalması) da bizim için acillik sinyallerdi. Bir de sarılığın göz akından başlayıp gövdeye hızla yayılması veya bebekte aşırı halsizlik gibi bir “farklılık” olunca kontrol ettirmek içimizi rahatlatmıştı 🙂

Benim kızımda yenidoğanken en çok ateş konusu stres olmuştu; doktorumuz 0-3 ayda ateş/ısı dengesizliğini ciddiye almak gerektiğini söylemişti, evde “geçer” diye oyalanmamıştık. Bir de fışkırır tarzda kusma, yeşil (safralı) kusma ya da kakada kan gibi şeyleri görünce hiç beklemeden kontrol ettirdik. Bez sayısı belirgin azalırsa (uzun süre çiş yok gibi) ve bıngıldakta çöküklük, ağız kuruluğu gibi susuzluk belirtileri olursa da ben acile gitmeyi tercih ederim. Sarılık hızla artıyorsa ya da bebek belirgin şekilde halsizleşip rengi koyulaşıyorsa da içim rahat etmez, hemen gösterirdim.

Benim oğlumda ilk haftalarda sarılık yükselince “bekleyelim mi” diye tereddüt etmiştim; doktorumuz göz akı/bacaklara kadar yayılan belirgin sararma ve aşırı uyku hali varsa aynı gün kontrol ettirin demişti. Bir de kusma konusu önemliydi: fışkırır tarzda, yeşil (safralı) ya da içinde kan gibi bir görüntü olursa geciktirmemek gerektiğini söylemişlerdi. Göbek çevresinde hızla yayılan kızarıklık-kötü koku, ya da bıngıldakta belirgin çökme/şişme gibi “normal değil” hissi veren şeylerde de biz hiç evde oyalanmadık.

Benim ikinci bebeğimde acile gittiğimiz durum, bez sayısının birden düşmesi olmuştu; ıslak bez çok azaldıysa ve ağız içi kuruluk/halsizlik eşlik ediyorsa beklememek iyi oluyor. Bir de kusma ile normal “süt çıkarma”yı ayırmak zor; bizde fışkırır tarzda, art arda kusup sonra da hiç toparlamayınca doktor “dehidratasyon olabilir” deyip kontrol etmişti. Dışkıda kan ya da siyah katran gibi görüntü görürsem de ben hiç oyalamam, çünkü yenidoğanda hızlı değerlendirmek gerekiyor. Bir ara göbek kordonu çevresi kızarıp ısınınca da hemen gösterdik, “yayılıyor gibi olursa gecikmeyin” demişlerdi. 🙂

Benim oğlumda acile gittiğimiz gün, kusma “normal çıkarma” gibi değildi; fışkırır gibi üst üste oldu ve karnı da sertleşmişti. Bir de bezinde kanlı/çok sümüksü kaka görmüştüm, doktorumuz “yenidoğanda kanlı kaka varsa beklemeyin” demişti. Göbek çevresinde hızla artan kızarıklık/akıntı ve kötü koku da bizi çok tedirgin etmişti, o da acillik sayılmıştı. Genel olarak “bebeğin rengi, nefesi, beslenmesi ve kaka-çiş düzeni” bir anda değiştiyse ben hiç uzatmıyorum 🙂