Sesli / dokunmatik kitaplar faydalı mı?

Benim oğlum 10-12 ay civarı sesli kitaplara bayılıyordu, özellikle hayvan sesleri olanlarda sürekli aynı sayfayı açıp dinlerdi 😊 Dokunmatik (pütürlü, kumaşlı) sayfalarda da parmağıyla gezdirdikçe daha uzun süre odaklandı, kelimeleri de daha çabuk eşleştirdi gibi geldi. Bizim için tek eksi yanı, ses düğmesine basıp geçiştirmesin diye ben mutlaka yanında oturup kısa kısa anlatıyordum; böyle olunca daha verimli oldu. Çok gürültülü ve aşırı uyarıcı olanları ise biraz çabuk sıkıp kenara attı.

Benim kızımda sesli kitaplar ilk başta çok cazipti ama bir süre sonra düğmeye basıp geçme alışkanlığı yaptı, hikâyeye odaklanması azaldı. Biz denge olsun diye sesli olanları kısa süreli, dokunmatik olanları ise özellikle uyku öncesi rutinde kullandık; dokunup tarif edince (“yumuşak kuzu”, “pürüzlü yaprak” gibi) kelime haznesi daha güzel ilerledi. Bir de ses seviyesi ayarlı olanları seçmek iyi oldu, yoksa evin içinde gereksiz gürültüye dönüyor 🙂

Ben biraz temkinli yaklaştım; oğlum 18 ay civarı sesli kitaplarda sesi aç-kapatla fazla oyalanınca dikkatini toparlamak zorlaştı. Dokunmatik olanlarda ise (tüylü kuzu, parlak yıldız gibi) parmağıyla gezdirip kelimeyi tekrar etmesi daha doğal ilerledi, ben de yanında okuyunca daha verimli oldu. Biz evde “sesli kitap kısa süre, ardından aynı hikâyenin sessiz kitabı” şeklinde bir rutin yaptık, daha dengeli geldi. 🙂

Benim ikizler 2 yaş civarı dokunmatik kitaplarda (tüylü kuzu, pütürlü yaprak gibi) daha uzun süre sayfada kalıp kelimeyi tekrar etmeye başladı, sanki “dokununca hatırlıyor” gibi oldu. Sesli olanlarda ise biz sesi kısık tutup günde 10 dakika gibi sınır koyunca daha keyifli geçti, yoksa sürekli düğme arama moduna giriyorlardı. Bir de pilini çıkarıp “sessiz okuma” yaptığımız günler oldu, aynı kitap bu sefer daha çok sohbet açtı. Bizim evde en çok işe yarayan, kısa metinli ve az tuşlu olanlardı 🙂

Benim oğlum 14-16 ay arası dokunmatik kitaplarla sayfayı daha nazik çevirmeyi öğrendi, “yumuşak-sert” gibi kavramları da oyun gibi fark etmeye başladı. Sesli kitaplarda ise bizde en çok fayda “kelimeyi ben söyleyip sonra sesi açmak” şeklinde oldu; böylece sadece düğmeye basmak yerine eşleştirme yapıyordu. Doktorumuz “ekran değil ama yine de pasif dinlemeye kaçmasın, yanında sen de anlat” demişti, ben de kısa süreli ve birlikte bakarak kullandım 🙂

Benim kızım 20 ay civarı sesli kitapları “paylaşma oyunu” gibi sevdi; ben düğmeye basmadan önce resmi işaret edip “bu kim?” deyince kelimeleri daha iyi yakaladı. Dokunmatik kitaplarda da parmağıyla takip etmesi işine yaradı, özellikle “iz sürme” tarzı kabartmalı çizgiler ince motoru toparladı gibi geldi. Bizde en güzeli kısa süreli ve birlikte okumak oldu; tek başına verince sadece efekt peşine düşebiliyor 🙂